Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki.
W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!
  • Kościół pw. NMP Matki Kościoła i św. Jakuba w Brzesku

Historia parafii św. Jakuba Większego Apostoła
i kościoła pod jego wezwaniem


Dzieje parafii brzeskiej należy wiązać ze średniowiecznymi początkami miasta (XIV w.). Pierwsze wzmianki źródłowe o parafii pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła pochodzą jednak dopiero z lat 1470-1487. w tym okresie obejmowała ona poza samym miastem Brzeskiem wieś Brzezowiec.

O pierwotnym, drewnianym kościele parafialnym pisał Jan Długosz. Miał on być wzniesiony około roku 1400, po ustanowieniu parafii. Wiele wskazuje na to, że kościół murowany powstał w roku 1447, jako fundacja wnuka Spytka z Melsztyna - Jaśka. Możliwe, że ów Jan zdołał wznieść tylko murowane prezbiterium, którym zastąpiono chór mniejszy starej, drewnianej świątyni. Dokument z roku 1487 mówi o ofiarowaniu kościołowi przez Melsztyńskich cennych dóbr. Mogło być to związane z ostatecznym zakończeniem budowy kościoła parafialnego. Być może to właśnie wtedy powstała jego nawa, oraz murowana zakrystia z umieszczonym powyżej skarbczykiem i lożą kolatorską. Fundatorem najstarszego ołtarza pod wezwaniem apostołów Piotra i Pawła był ksiądz Piotr z Brzeska. Konsekracji ołtarza dokonał biskup krakowski Piotr Gamrat.

W XVI wieku patronat nad miastem przejęła rodzina Czernych, który przez cały wiek XVII pozostawał zasadniczo w jej rękach. To za ich sprawą w 1678 r. powstała kwadratowa wieża przy kościele, znajdująca się obecnie po południowej stronie nawy. Powstała ona w trakcie odbudowy kościoła po pożarze z 1655 roku.

Kościół św. Jakuba został w r. 1854 gruntownie odnowiony. Po pożarze w 1863 r. ponownie odnowiony w 1900 r., cztery lata później znów spłonął w pożarze miasta. Prace nad odbudową zniszczonego kościoła prowadzone były bardzo szybko i już w roku 1905 bp Leon Wałęga poświęcił trzy dzwony ufundowane przez rodzinę Götzów, dwa mniejsze w roku 1915 wraz z sygnaturką zostały zarekwirowane przez władze austriackie. W roku 1913 świątynia była już całkowicie odbudowana. Z zewnątrz otynkowana, pokryta blachą cynkową. W 1924 roku z ofiar parafian sprawiono na miejsce utraconych dzwonów nowe wraz z sygnaturką. Jednak w czasie okupacji zostały przez Niemców zabrane.

Kościół św. Jakuba jest budowlą murowaną, z cegły i kamienia, otynkowaną, gotycką z elementami neogotyckimi. Jest jednonawowy orientowany na wschód. Nawa kwadratowa, czteroprzęsłowa, szersza od prezbiterium nakryta neogotyckim sklepieniem krzyżowo-żebrowym z 1904 roku. Otwory okienne nawy, umieszczone w kamiennych ostrołucznych obramieniach z XV w. Zaopatrzone są w witraże.

Prezbiterium krótkie zamknięte trójbocznie, do którego przylega zakrystia z nowszym przedsionkiem od wschodu, na piętrze ponad zakrystią dawny skarbczyk. Od strony południowej kruchta z nadbudowaną wieżą zegarową z przełomu XIX/ XX w. Od północy pozostałości dawnej kaplicy wybudowanej po pożarze w roku 1863 i rozebranej w 1980 r. w czasie przebudowy.

W prezbiterium nad portalem prowadzącym do zakrystii podwójne okno tzw. biforium z maswerkami oraz ornamentalnym fryzem i herbem Ciołek.

Kościół otoczony jest skarpami oraz obiegającym ściany gzymsem kanapnikowym. Nad portalem południowym i zachodnim rzeźbione kamienne kartusze z herbem Nowina z XVII w. Szczyty schodkowe neogotyckie, górne kondygnacje wieży przechodzące w ośmiobok. Dachy siodłowe, na wieży hełm ostrosłupowy, flankowany czterema przekątnie ustawionymi wieżyczkami. Pomiędzy skarpami prezbiterium wbudowany Ogrójec z XVIII w.

Wyposażenie wnętrza pochodzi z XVIII-XX w. Ołtarz z początku XX w. Wykonany z drewna. W nastawie powyżej tabernakulum rzeźba św. Jakuba oraz św. Franciszka z Asyżu i Jan Kantego po bokach. Szczyty ozdobione są aniołkami i wieżyczkami ze sterczynami. Pod mensą antepedium zdobione ornamentami i przedstawieniem korony cierniowej w centrum. W ołtarzu przy północnej ścianie znajduje się rzeźba Serca Pana Jezusa, styl jak ołtarz główny lecz skromniejszy. Oba ołtarze pochodzą z pracowni Ferdinand Stufleser Bildhauser & Altarbauer Stulrich-Gröden, Tirol (Austria), również z tego warsztatu pochodzą stacje drogi krzyżowej, znajdujące się obecnie w nowym kościele. Na ścianie południowej prezbiterium znajdują się płaskorzeźby Ewangelistów, ponad nimi rzeźba gołębicy, znak Ducha Świętego. Są to elementy ozdobne dawniejszej ambony. Obok obraz św. Anny Samotrzeciej (XVIII w.), nad nim rzeźbione w drewnie "sukienki" ze znajdującego się w konserwacji barokowego obrazu Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVII w. Na ścianie północnej obok wejścia do zakrystii figury św. Piotra i Pawła. Nad przejściem do nowej części świątyni znajduje się duży barokowy krucyfiks, a poniżej figury św. Stanisława i św. Wojciecha. Ponad portalem południowym znajduje się obraz Ecce Homo prawdopodobnie z XVII w., po lewej stronie od wejścia zachodniego obraz św. Józefa z roku 1967 autorstwa rektora ASP w Krakowie prof. Włodzimierza Kuntza, przed wejściem do prezbiterium widzimy po prawej stronie obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy, po lewej obraz św. Antoniego Padewskiego, oba z XIX w. Pod chórem, na ścianie przewiązki znajduje się obraz Pana Jezusa Miłosiernego pędzla A. Hyły z roku 1943.

Nowa świątynia pod wezwaniem Matki Kościoła, przylegająca do ściany północnej kościoła św. Jakuba, wybudowana została w latach 1979-1983. 11 czerwca 1984 r. bp Jerzy Ablewicz dokonał pobłogosławienia nowego kościoła. Jest on budowlą trzynawową z dwoma rzędami kolumn, przewiązką i dużymi oknami zaopatrzonymi w witraże zaprojektowane przez Józefa Furdynę. Nastawa ołtarzowa, tabernakulum zostały zaprojektowane i wykonane przez prof. Wincentego Kućmę i jego pracownię. Chrzcielnica neogotycka, pocz. XX w. z kościoła św. Jakuba. W przewiązce znajduje się epitafium poświęcone ks. prał. Kazimierzowi Kopaczowi.

Friday the 31st - Custom text here - Powered by Joomla! | Designed by Hostgator Reviews